Deprivasyon ambliyopisi: görüntü baştan engellenirse ne olur?

Göz tembelliğinin en sık iki nedeni numara farkı ve şaşılıktır. Üçüncü bir yol daha vardır: görüntünün retinaya hiç ulaşamaması. Buna deprivasyon ambliyopisi denir; en nadir görülen türdür, ama en acil olanıdır.

Bu yazı, engelin nasıl ortaya çıktığını, neden zamana karşı bir yarış olduğunu ve engeli kaldırmanın neden tek başına yetmediğini anlatıyor.

En bilinen neden doğuştan kataraktır: gözün merceği bulanıktır ve ışığın düzgün geçmesine izin vermez. Sonuç, o gözün beyne net bir görüntü hiç gönderememesidir.

İkinci sık neden düşük göz kapağıdır (pitozis): kapak, görme eksenini kısmen ya da tamamen kapatır. Daha nadir olarak korneadaki bir bulanıklık ya da göz içindeki başka bir engel de aynı sonucu doğurabilir.

Ortak nokta şudur: sorun beynin iki görüntüyü karşılaştırmasında değil, karşılaştıracak görüntünün hiç oluşmamasındadır.

Görme sistemi ilk aylarda ve yıllarda hızla kurulur ve bu kurulum, gözden gelen düzenli uyarıya dayanır. Uyarı hiç gelmezse ilgili bağlantılar gelişme fırsatı bulamaz.

Diğer ambliyopi türlerinde beyin bulanık da olsa bir görüntü alır; deprivasyonda ise sinyal neredeyse tümüyle yoktur. Bu yüzden etkisi daha derin, zaman baskısı daha yüksektir.

Bebeklerde göz kontrolünün neden şikayet beklemeden yapıldığını açıklayan başlıca sebeplerden biri budur.

Hayır ve bu, ailelerin en sık şaşırdığı noktadır. Kataraktın alınması ya da kapağın düzeltilmesi yolun açılmasını sağlar; ancak beynin o gözü kullanmayı öğrenmesi ayrı bir süreçtir.

Cerrahi sonrasında genellikle uygun optik düzeltme ve ardından görme eğitimi planlanır. Yani ameliyat başlangıçtır, bitiş değil.

Sıralamayı ve yöntemi çocuğun yaşına ve tablonun ayrıntısına göre hekim belirler.

Bebeğin göz bebeğinde beyazımsı bir görünüm, bir kapağın diğerine göre belirgin düşük olması, bir gözün ışığa ya da yüze tepkisinin belirgin biçimde az olması dikkat edilmesi gereken işaretlerdir.

Bunların hiçbiri tek başına tanı değildir; ama fark edildiğinde beklemeden göz hekimine başvurmak için yeterli sebeptir.