Deprivatie-amblyopie: als het beeld vanaf het begin geblokkeerd is

De twee meest voorkomende oorzaken van een lui oog zijn verschil in sterkte en scheelzien. Er is een derde route: het beeld dat het netvlies helemaal niet bereikt. Dat is deprivatie-amblyopie, de zeldzaamste en meest urgente vorm.

De bekendste oorzaak is aangeboren staar: de lens is troebel en laat licht niet schoon door. Het gevolg is dat dat oog nooit een scherp beeld naar het brein stuurt.

De tweede veelvoorkomende oorzaak is een hangend ooglid (ptosis), dat de gezichtsas deels of helemaal afdekt. Zeldzamer geven een troebeling van het hoornvlies of een andere blokkade hetzelfde effect.

Het gemeenschappelijke: het probleem zit niet in het vergelijken van twee beelden maar in het feit dat één beeld nooit ontstaat.

Het visuele systeem wordt in de eerste maanden en jaren snel opgebouwd, en die opbouw steunt op regelmatige input vanuit het oog. Blijft die input uit, dan krijgen de betrokken verbindingen nooit hun kans.

Bij andere vormen krijgt het brein nog een beeld, hoe wazig ook; bij deprivatie ontbreekt het signaal vrijwel volledig. Het effect is dieper en de tijdsdruk hoger.

Het is een van de hoofdredenen waarom oogcontroles bij baby's worden gedaan zonder op klachten te wachten.

Nee, en juist hier zijn gezinnen het meest verrast. Het verwijderen van staar of het corrigeren van een ooglid maakt de weg vrij; dat het brein leert dat oog te gebruiken, is een apart proces.

Na de operatie worden meestal de passende optische correctie en daarna visuele training gepland. De ingreep is een begin, geen eindpunt.

Een witachtige weerschijn in de pupil van een baby, een ooglid dat duidelijk lager staat dan het andere, of een oog dat merkbaar minder reageert op licht en gezichten verdienen aandacht.

Geen daarvan is een diagnose, maar er één opmerken is genoeg reden om zonder wachten naar de oogarts te gaan.