Klasik ortoptik egzersizler: Brock ipi, kalem alıştırması ve diğerleri

Görme terapisi denince akla ilk gelen görüntülerden biri, üzerinde renkli boncuklar olan bir iptir. Bu ve benzeri klasik alıştırmalar uzun süredir kullanılır ve belirli durumlarda gerçekten işe yarar.

Bu yazı, en bilinen ortoptik egzersizlerin neyi hedeflediğini ve dikoptik çalışmadan nasıl ayrıldığını anlatıyor. Hangi egzersizin kime uygun olduğu ise her zaman hekimin kararıdır.

Üzerinde birkaç renkli boncuk bulunan bir ip, bir ucundan sabit bir yere bağlanır, diğer ucu buruna dayanır. Kişi boncuklardan birine odaklandığında ip, iki gözün bakış çizgisini görünür kılar: doğru odaklandığında boncuğun her iki yanından geçen iki ip görülür.

Bu geri bildirim, egzersizi özel kılan şeydir. Kişi iki gözünün de devrede olup olmadığını anında görür; ip tekleşiyorsa bir gözün katkısı azalmış demektir.

Amaç, iki gözün farklı mesafelerde aynı noktada buluşabilmesini ve bunu sürdürebilmesini çalıştırmaktır.

Bir kalem ya da küçük bir hedef, kol mesafesinden yavaşça buruna doğru yaklaştırılır ve tek görüntü korunmaya çalışılır. Çift görme başladığı noktada durulur ve hedef yeniden uzaklaştırılır.

Bu alıştırma, gözlerin yakına odaklanmayı sürdürme kapasitesini hedefler ve konverjans yetmezliği gibi tablolarda sık önerilir.

Basit görünse de doğru yapılması önemlidir: hedef sabit hızla hareket etmeli, kişi çift görmeyi görmezden gelmemelidir. Yanlış yapılan tekrar, fayda yerine yorgunluk üretir.

Tavandan sarkıtılan, üzerinde harf ya da rakamlar bulunan bir top sallanırken izlenir. Amaç, hareketli bir hedefi iki gözle birlikte ve düzgün biçimde takip edebilmektir.

Bu tür çalışmalar göz hareketlerinin akıcılığını ve el ile gözün uyumunu hedefler; okuma sırasında satır takibiyle de ilişkilendirilir.

Klasik ortoptik egzersizlerin çoğu, iki gözün hizasını ve odaklama uyumunu hedefler. Yani sorun daha çok gözlerin birlikte konumlanmasındaysa güçlü bir araçtır.

Ambliyopide ise ana mesele baskılanmadır: beyin bir gözün sinyalini geri plana atmıştır. Bunu doğrudan hedeflemek için içeriğin iki göze bölündüğü, görevin ancak iki gözün katkısıyla tamamlanabildiği bir kurulum gerekir. Dikoptik çalışmanın farkı budur.

İkisi birbirinin rakibi değildir; hekim tabloya göre birini, diğerini ya da ikisini birlikte planlayabilir.

Bu egzersizler basit araçlarla yapılır, ama rastgele yapılmaz. Hangi egzersizin, ne sıklıkla ve ne kadar süreyle yapılacağı hekiminizin planına bağlıdır.

Uygulama sırasında baş ağrısı, belirgin yorgunluk ya da artan çift görme oluyorsa durun ve bir sonraki kontrolde bunu mutlaka aktarın.