Wat betekenen de getallen op een brilrecept?

Je verlaat de afspraak met een klein briefje vol afkortingen. Die getallen beantwoorden één vraag: welk glas moet er voor elk oog om het beeld precies op het netvlies te laten vallen?

Het onderstaande is er om het briefje te kunnen lezen, niet om er beslissingen op te baseren. Een recept uitleggen en zo nodig aanpassen is het werk van je oogarts.

OD staat voor het rechteroog en OS voor het linker; sommige recepten schrijven gewoon R en L. De twee regels verwisselen is een veelvoorkomende fout en het controleren waard als je de bril ophaalt.

Zie je OU staan, dan gaat het om een waarde die voor beide ogen samen geldt.

De kolom SPH geeft de sfeer, de algemene refractieafwijking van het oog, in dioptrieën. Een pluswaarde wijst op verziendheid, een minwaarde op bijziendheid.

De hoogte van het getal komt overeen met de mate van de afwijking, en tussen +1,00 en +5,00 zit geen klein verschil. Toch is geen enkel getal op zichzelf goed of slecht: de betekenis hangt af van de leeftijd van het kind en van hoe beide ogen zich tot elkaar verhouden.

Lichte verziendheid is bij kinderen een verwachte bevinding en vraagt vaak geen bril. Dat die met de groei afneemt is eveneens normaal.

De kolom CYL geeft de hoeveelheid astigmatisme. Bij astigmatisme is het hoornvlies niet in alle richtingen even sterk gekromd, waardoor het beeld langs een lijn scherpstelt in plaats van in één punt.

AS is de hoek tussen 0 en 180 die aangeeft in welke richting dat gebeurt. Het wordt vaak verkeerd gelezen: 180 betekent geen zwaarder astigmatisme dan 10, alleen een andere richting.

Is CYL leeg of nul, dan is er geen astigmatisme genoteerd en heeft de as geen betekenis.

PD is de afstand tussen de pupillen. Die zorgt dat de optische middens van de glazen op de juiste plek zitten; een verkeerde PD kan een verder correct berekende bril onprettig maken.

ADD is extra sterkte voor dichtbij. Bij volwassenen is dat gebruikelijk vanwege ouderdomsverziendheid, bij kinderen komt het alleen in bijzondere situaties voor, zoals bepaalde vormen van naar binnen draaien.

Prisma en basisrichting staan erop als er een correctie van de oogstand nodig is. Ze staan niet op elk recept.

De meeste ouders zoeken het hoogste getal. Voor een lui oog is echter het verschil tussen de twee ogen doorslaggevend. Een kind met aan beide kanten +4,00 levert het brein aan weerszijden een vergelijkbaar beeld; een kind met +1,00 aan de ene en +4,00 aan de andere kant heeft blijvend één oog op achterstand.

Daarom wordt ook een klein ogend verschil serieus genomen. Anisometropie hoort bij de meest voorkomende oorzaken van amblyopie en is de enige bevinding die je rechtstreeks op het recept ziet.

Bij kinderen komen de waarden uit een cycloplegische refractie. De druppels ontspannen de scherpstelspier en brengen de verziendheid aan het licht die een kind anders zelf wegwerkt. Een meting zonder druppels laat bij kinderen mogelijk niet de echte waarde zien.

Soms schrijft de arts bewust minder voor dan gemeten. Dat is geen vergissing maar een afweging op basis van waar het kind aan kan wennen.

Om dezelfde reden is recepten vergelijken tussen broers en zussen of kennissen misleidend. Hetzelfde getal betekent op een andere leeftijd en bij een ander beeld iets anders.