Scheelzien en een lui oog: hoe die twee samenhangen

Scheelzien en een lui oog worden vaak door elkaar gehaald. Ze zijn niet hetzelfde, maar hangen nauw samen: het een is een van de meest voorkomende oorzaken van het ander.

Het is het onvermogen van beide ogen om naar hetzelfde punt te kijken. Terwijl het ene oog het doel fixeert, kan het andere naar binnen, buiten, boven of onder draaien. De afwijking kan constant zijn, door de dag variëren of alleen opduiken als het kind moe is.

Sommige afwijkingen zijn met het blote oog niet te zien en komen pas bij het onderzoek naar boven, wanneer een oog kort wordt afgedekt en weer vrijgegeven. Zeggen dat een oog niet afwijkt, bewijst dus niet dat de stand klopt.

Kijken de ogen naar verschillende plekken, dan bereiken twee tegenstrijdige scènes het brein. Omdat samenvoegen onmogelijk is, zou dubbelzien het gevolg zijn.

Het kinderbrein kiest de praktische uitweg: het onderdrukt het beeld van het afwijkende oog. Op korte termijn werkt dat, maar de visuele ontwikkeling van dat oog blijft achter en amblyopie ontstaat.

Bij volwassenen ligt het anders: zonder die flexibiliteit geeft later ontstaan scheelzien meestal dubbelzien.

Nee. Sommige kinderen wisselen af en gebruiken het ene oog en dan het andere. Omdat geen oog voortdurend wordt onderdrukt, kan amblyopie uitblijven.

Andersom geldt ook: de meest voorkomende oorzaak van een lui oog is niet scheelzien maar het verschil in sterkte tussen de ogen, en daarbij is niets te zien.

Een scheelziensoperatie verplaatst de oogspieren en corrigeert de stand. Dat kan tellen voor het uiterlijk en voor het vermogen van de ogen om samen te werken.

De amblyopie zelf behandelt ze niet. Ook met gecorrigeerde stand kan de gewoonte van onderdrukken blijven; visuele training wordt apart gepland, voor of na de ingreep.